Słuchaj online
Vatican News / Wojciech Rogacin – Watykan
Leon XIV o katolikach prześladowanych za wiarę
„Trzydzieści lat temu św. Jan Paweł II beatyfikował Wincentego Lewoniuka i 12 Towarzyszy, męczenników. Aż do przelania krwi bronili oni przynależności do Kościoła katolickiego i jedności z Następcą św. Piotra, dochowując wierności własnej tradycji wschodniej” – powiedział na audiencji generalnej Leon XIV w pozdrowieniu do Polaków.
„Ich wstawiennictwu polecam sprawy jedności uczniów Chrystusa oraz katolików prześladowanych dziś za wiarę” – dodał Papież.
Symbol jedności Kościoła
Kościół katolicki obrządku bizantyjskiego powstał na terenach Rzeczpospolitej Obojga Narodów (czyli ówczesnego państwa polsko-litewskiego) w wyniku unii brzeskiej z 1596 r., zawartej w Brześciu nad Bugiem (stąd przyjęła się nazwa „unitów”). Część hierarchii i wiernych Cerkwi prawosławnej uznała zwierzchnictwo Papieża oraz katolicką wiarę, zachowując obrządek bizantyjski.
W XIX wieku unici, czyli katolicy obrządku bizantyjskiego, we wschodniej Polsce znajdującej się wówczas pod zaborem rosyjskim, byli zmuszani przez władze carskie do przejścia na prawosławie. Tych, którzy odmawiali wyrzeczenia się jedności z Kościołem katolickim, dotknęły prześladowania; niektórzy ponieśli śmierć, inni zostali zesłani na Syberię.
Wincenty Lewoniuk i jego 12 Towarzyszy byli świeckimi katolikami należącymi do Kościoła unickiego, w większości rolnikami i mieszkańcami podlaskich wsi – mężami, ojcami rodzin i młodymi ludźmi, których łączyła głęboka wiara oraz przywiązanie do Kościoła katolickiego i własnej tradycji wschodniej. 24 stycznia 1874 r. stanęli w obronie swojej unickiej świątyni w Pratulinie na ziemiach polskich. Dowódca wojsk carskich nakazał strzelać do klęczących na śniegu bezbronnych ludzi.
Męczennicy z Pratulina stali się symbolem zachowania wiary katolickiej i jedności Kościoła pod przewodnictwem Następcy św. Piotra.
Jan Paweł II o wędrówce ku pełnej jedności rodziny uczniów Chrystusa
Już czcigodny sługa Boży Pius XII w Encyklice Orientales omnes Ecclesias, ogłoszonej z okazji 350-lecia unii brzeskiej, wspomniał mieszkańców wsi Pratulin oraz tragiczne okoliczności obrony ich kościoła, który miał być zamieniony na świątynię prawosławną. Wyrażał również nadzieję, że pewnego dnia będzie można czcić ich w gronie błogosławionych w niebie.
Słowa Leona XIV współbrzmią z przesłaniem, jakie przekazał św. Jan Paweł II podczas Mszy św. beatyfikacyjnej, sprawowanej w Watykanie przed 30 laty – 6 października 1996 r., w związku z obchodami 400. rocznicy zawarcia unii brzeskiej. Papież stwierdził wówczas: „Wyniesieni dzisiaj na ołtarze Wincenty Lewoniuk i jego 12 Towarzyszy, przez swój przykład i wstawiennictwo, zapraszają nas wszystkich, abyśmy mężnie kontynuowali wędrówkę ku pełnej jedności całej rodziny uczniów Chrystusa w duchu wskazań ekumenicznych Soboru Watykańskiego II”.
